Beiaard van de St.Janstoren te Gouda

Boudewijn Zwart speelt Bach via Youtube

Download hier programma boekje Torenmuziek 2008 in PDF

Download programma boekje 2007 in PDF

Boudewijn Zwart speelt de Toccata en Fuga in D moll BWV 565 van J.S. Bach op de beiaard van Gouda via Youtube!

Een oude Goudse traditie wil dat in de meimaand op het hele uur de zogenaamde meideun klinkt. De melodie van de meideun is bekend onder de titel "De Fransche Courante" en "De mey die komt ons by, seer bly" Deze melodie was in vroeger tijden zeer populair.  Luister hier naar de MP3 van de Meideun 2007.

Het carillon van de Sint Janstoren is donderdag 21 juni 2007 weer voorzien van nieuwe melodieën. Tot mei volgend jaar zijn de volgende  melodieën weer te horen.   Heel uur : Believe Me If All Those Endearing Young Charms - Thomas Moore (1779-1852) Luister hier naar het heel uur  (1.2 mb mp3 formaat)

 Kwart over : Signaalfragment 2007 - Boudewijn Zwart 2007   Half uur : It's A Lovely Day Tomorrow - I. Berlin (1888-1989)  Kwart voor : Morgenstimmung - Edvard Grieg (1843-1907)

De klokkengieters Hemony

Beiaardconcert Sint Janstoren Gouda  Glass on bronze Boudewijn Zwart Tijdens het laatste concert van de zomeravond beiaardconcertreeks in Gouda, op maandag 1 september, zal er iets andere muziek vanuit de Sint Janstoren klinken dan de meeste mensen gewend zijn. Stadsbeiaardier Boudewijn Zwart laat graag horen hoe mooi en bijzonder de 'minimal music' van Philip Glass op het bronzen carillon klinkt. ‘Minimal Music’ is de benaming van repetitieve muziek, een genre dat zich vooral in de jaren ’60 ontwikkelde. Waar in de Westerse muziek de tonen een onderlinge relatie, structuur en opbouw hebben, wordt dat in de repetitieve muziek achterwege gelaten. In die zin is de muziek wel exotisch te noemen. Door het eindeloos herhalen van motieven, worden kleine subtiele details en veranderingen plotseling als gewichtig ervaren en kan de luisteraar zelf naar eigen believen melodielijnen en ritmische patronen ontdekken. Bij vermoedelijk geen ander muziekgenre ligt het acceptatievermogen zo ver uiteen als bij repetitieve muziek: óf men stoort zich mateloos aan de eeuwigdurende irritante herhalingen, óf men geeft zich eraan over als een weldadig meditatief bad van rust en sereniteit. Het is aan de luisteraar om dat voor zichzelf te bepalen. Belangrijkste vertegenwoordigers van de minimal music zijn de componisten La Monte Young, Steve Reich, Terry Riley en Philip Glass. Van laatstgenoemde is vooral zijn werk 'Metamorphosis' bekend, waarbij de luisteraar meemaakt hoe de muziek een gestage metamorfose ondergaat. Dit werk komt natuurlijk aan de orde tijdens het beiaardconcert, dat aanvangt om 20.15 uur. De aanbevolen luisterplaats voor dit concert is de tuin van MuseumgoudA (ingang over het bruggetje naast de Sint Janskerk). Andere luisterplaatsen: Achter de kerk, de Molenwerk, Achter de Vismarkt, de Koster Gijzensteeg en diverse binnentuinen en hofjes.  Bezoek onze sponser Sinds donderdag 19 juni 2008 is de speeltrommel van de beiaard van de Goudse Sint Janstoren weer van nieuwe melodieën voorzien. Tot juni 2009 zijn de volgende melodieën te horen: Heel uur: Alleluya, sing to Jesus (Engelse hymn) Kwart over: El cant dels aucells (fragment Catalaans volksliedje) Half uur: Danmark, nu blunder den lyse nat (Deens volksliedje) Kwart voor: Vo Luzern uf Weggis zue (fragment Zwitsers volksliedje)

Stadsbeiaardier Boudewijn Zwart tijdens het versteken van de speeltrommel 19 juni 2008.

In 1676 bestelden de vroede vaderen van Gouda een beiaard bij de beroemde klokkengieter Pieter Hemony te Amsterdam. Het spel bestond uit 37 klokken met een basisklok fis1 van ongeveer 800 kg. Deze beiaard kwam in de plaats van een spel van 18 klokken van de Utrechtse gieter Thomas Both. Bij de restauratie in 1966 werd de beiaard uitgebreid met een vierde octaaf. als gevolg van de luchtverontreiniging en de daarbij optredende corrosie waren de lichtere Hemonyklokken onacceptabel ver in toon gedaald ten opzichte van de reeks basklokken. Het aantal Hemonyklokken werd daarom teruggebracht tot 16. De beiaard werd met 33 nieuwe klokken aangevuld terwijl een luidklok van H. Wegewaert uit 1605 als klaviertoon f0 werd aangesloten. De beiaard telt thans 50 klokken en heeft een totaalgewicht van ruim 9000 kg. In 2001 is een aanvang gemaakt met een totale restauratie door de Koninklijke Klokkengieterij Eijsbouts te Asten. Twee Hemony klokken die in 1966 uit het spel verwijderd waren zijn teruggekeerd in de beiaard. Alle klepels en speelhamers uit 1966 zijn vervangen door fraaie smeedijzeren exemplaren. De niet zo goed bij de Peter Hemony klokken uit 1676 passende Eijsboutsklokken uit 1966 zijn vervangen door 31 nieuwe Hemony-replica´s. Het stokkenklavier is gerestaureerd en de tractuur is geheel vernieuwd.

Boudewijn Zwart is de Goudse stadsbeiaardier, de speeltijden zijn: donderdag van 11.30 tot 12.30 en zaterdag van 12.30 tot 13.30 uur.

DE BRONZEN SPEELTROMMEL
De St. Janstoren beschikt voor het spel van de voorslag over een fraaie bronzen speeltrommel uit 1691. Deze is vervaardigd door Frederick van den Berg uit Gouda. De trommel, met een doorsnede van 177 cm en een breedte van 137 cm, functioneert nog altijd. Eén keer per jaar – in de maand juni – wordt de speeltrommel van nieuwe melodieën voorzien. Daarvoor worden eerst alle toonstiften van het vorige versteek verwijderd, schoongemaakt en gesorteerd. Als de trommel leeg is, wordt de koperen trommel gepoetst. Tegelijk worden de 74 speelhamers die aan de buitenkant van de klokken zijn gemonteerd opnieuw afgesteld. Voor sommige klokken zijn meerdere hamers beschikbaar. Daardoor kan zo’n klok binnen één maat toch meerdere malen gebruikt worden. Het ‘versteken’ van de 36.120 gaten tellende trommel is een bijkomende specialiteit van de stadsbeiaardier. Hij steekt de stiften in de gaten, overeenkomstig het van te voren uitgewerkte muziekstuk. Deze stiften worden vervolgens door een monteur aan de binnenzijde van de trommel vastgedraaid. Er worden vier melodieën ‘verstoken’. Op het hele uur klinkt de langste melodie en op het halve uur klinkt een middellange melodie. Op de kwartieren klinken korte wijsjes. Uitgezonderd de aandrijving via een computergestuurde elektrische motor, wordt de klank volledig mechanisch in beweging gezet met behulp van lichters, tuimelaars en broekdraad-verbindingen.

In de maand mei klinkt op het hele uur traditiegetrouw de ‘Meideun’. Deze melodie is bekend onder de titel ‘De Fransche Courante’ en ‘De mey die komt ons by, seer bly’. Deze melodie was in vroeger tijden zeer populair. Adriaen Valerius nam deze melodie in 1626 op in zijn ‘Neder-Landtsche Gedenck-cklanck’.

MPG Movie van de speeltrommel (343 kb)  ©hansvandijk1999/2007

In 1916 verscheen een standaard werk over "de zingende torens in Nederland" door Mr. A. Loosjes. Lees hier de beschrijving van de toren van Gouda. In PDF te downloaden. Pagina 1 Pagina 2 Pagina 3

Beiaard muziek van de Sint Janstoren:

Boudewijn Zwart speelt de Toccata en Fuga in D BWV 565 op de beiaard van de Sint Janstoren van Gouda. Download hier (9.1 mb) Opname door Hans van Dijk op 13/12/2007

"Lied en drie variaties over de Meideun" door Ferdinand Timmermans (1943) Ga naar deze pagina 

HOME GASTENBOEK CONTACT

last update: 12/08/2008

De Sint Janstoren van Gouda

De Speeltrommel

De Sint Janstoren in de sneeuw ©foto HvD 2007

De kleinste Hemony klok ooit gegoten, was deel van de beiaard van Gouda tot 1966.